خۆ هەبوونی پرەنسیپ شتێكی باشە

ڕابەر یونس

چەند ڕۆژێك لەمەوبەر، سەرنووسەری گۆڤاری "بەڵگە" جەمال عبدالله لە كەناڵی ئاسمانیی زاگرۆس لە دیمانەیەكدا لەبارەی خۆپێشاندانەكانی سەرای سلێمانی و بەزۆر چۆلكردنی ئەو سەرایە و بەكارهێنانی هێزە تەناهییەكان بۆ بڵاوەپێكدرنی خۆپێشاندەران بەمەستی "گێڕانەوەی سەقامگیری" بۆ ئەو شارە، باسی لە یاسا و دەستوور و بنەمای یاسایی دەكرد كە چۆن لە دەستووری عێراقدا هاتووە خۆپێشاندان بە یاسا ڕێك دەخرێت و چۆن حكوومەتی هەرێم دەتوانێ بە پشتبەستن بە بەڵگەی دەستووری دەتوانێ و مافی ئەوەی هەیە ڕێگە بە خۆپێشاندانی بێ مۆڵەت نەدات. ئەو دیمانەیەی ئەگەر هەڵە نەبم زیاترنیو سەعاتیش لە كاتەكەی زیاد كرا زیاتر لە جارێكیش لێدرایەوە لەبەر ئەوەی بەرپرسانی ئەو كەناڵە قسەكانییان ئەوەندە پێ باش و موستەحەق بوو.

ئەمە هەمووی بەلامەوە ئاسایی بوو و قبووڵكراو بوو چونكە وەك ئەو گوتی لە دەستوور ئاماژەی پێ كراوە و لە یاسای خۆپێشاندانی هەرێمیش هەروەها كە نابێ خۆپێاندانی بێ مۆڵەت بكرێ: ئەمە یاسایە و قبووڵمە. بەڵام ئەوەی سەرنجی ڕاكێشام، كاك جەمال خۆی وا پێشان دەدا كە پێڕۆكردنی یاسا و ملكەچی بۆ یاسا بۆتە پرەنسیپ لای ئەو و وەك خۆی گوتەی بە یاسا قسە دەكات و تاقەتی ئەملاو ئەولای نییە یان وەك خۆی لە زاگرۆس گوتی شتێك سەر لە قانون دەر دەكات لە كاتێكدا ئەو دوو مانگ لەمەوبەر سكاڵای لەلایەن ڕۆژنامەنووسێكی ڕۆژنامەی ئاوێنەوە لەسەر تۆمار كرابوو بە تۆمەتی ساختەكردنی نووسراوێكی شارەوانی لە دژی ئەو ڕۆژنامەنووسە و لەلایەن دادگەشەوە فەرمانی گرتن بۆ هێنانی بۆ بەردەم دادگە لای پۆلیس هەبوو كەچی نە ئەو ئامادە بوو بچێتە دادگە نە پۆلیسیش ئامادە بوون بیگرن. ئەمە لە كاتێكدا ئەو دەیگوت بێباكە لە چوون دادگە و كەیسەكەش دەباتەوە (ئاكانیوز)

ئاخر پرەنسیپی سەروەریی یاسا لە كوێ و پشتگوێخستنی بڕیاری دادگە لە كوێ كە بەرزترین دەسەڵاتی دادوەرییە لە هەرێم. سەیرم بەو كەسانە دێت كە خۆیان بە خاوەنی پرەنسیپێك بزانن و پێچەوانەی ئەو پرەنسیپە ڕەفتار بكەن. تۆ كە هیچ حیسابێك بۆ دادگە و بڕیاری دادگە ناكەیت و پۆلیسیش ئامادە نییە تۆ بگرێت ئەوە چ پرەنسیپێكی یاسایی و ملكەچییە بۆ یاسا. ئەو ڕۆژنامەنووسەی باسی دەكەم دوو ڕۆژ مانی گرت لەبەردەم دادگە لەبەرئەوەی كاك جەمال دوای 50 ڕۆژ نەچووبووە دادگە و پۆلیسیش ئامادە نەبوو بیگرێت كە ئەمەش بەشێكی تری لە قسەكانی بەلامەوە زەق كردەوە كە دەیگوت من نە پارتیم و نە یەكێتی و سەر بە دەسەڵات نیم، ئاخر پیاو هەیە لەو كوردستانە سەر بە دەسەڵات نەبێت و پۆلیس سل بكاتەوە لە گرتنی؟ من كە ئەمە دەنووسم مەبەستم ئەوە نیە هێرش بكەمە سەر كاك جەمال، كابرای شكاتكاریش هەر نانسم و نازانم چیشی بەسەر هاتەوە دواجار، هیچ گرفتیشم لەگەل پارتە دەسەڵاتدارەكان نییە كە پارتی نیشتمانین و دەیان ساڵ لەپێناو ئەم كوردستانە خەباتیان كرد و خوێًنیان ڕشت و شار و شاخ و سەختی و ئاگر و بارانیان بینی. كاك جەمالیش وەكو من لە بواری ڕۆژنامەوانی كار دەكات و وەكو هاوپیشەك ڕێزی لێ دەگرم بەڵام خۆزگە كەسەكان قسەیەك نەكەن كە خۆیان بە شتێك پێشان دەدەن كە وا نین.

*بۆ مەسەلەی بڕیاری دادگە و فەرمانی گرتنی جەمال عەبدوڵا و ئامادەنەبوونی لە دادگە بۆ ماوەی زیاتر لە 50 ڕۆژ دوای دەرچوونی بڕیارەكە سەیری ئەو لینكانەی خوارەوە بكەن:

http://aknews.com/ku/aknews/3/218196/
http://aknews.com/ku/aknews/3/228368

Six missing as floods caused by heavy rain hit Kurdistan Region

Nineveh, April 23 (AKnews) – Hundreds of homes were flooded and six people reported missing as floods caused by heavy rains accompanied by high winds swept across northern Iraq late Friday evening and through early Saturday morning.   The rainfalls, the first such heavy rains in several years, covered most of the cities and towns of northern Iraq, in particular the Kurdistan Region and Nineveh province.   In the Kurdistan Region, most of the cities and towns reported floods. In some old neighborhoods of Erbil city, the capital of the Kurdistan Region, the level of flood water rose up to one meter.   In Nineveh province's town of Sinjar, a predominantly Kurdish town, for the first time in recorded history, some 200 houses came down as a result of the floods and high winds and six people have been reported missing.   Fawziyah Hasan, the director of weather forecasts in Nineveh, told AKnews that the houses in Sinjar fell down due to the high winds. According to the Kurdistan Weather Forecast and Meteorology office, the speed of the wind reached 50 km/h in some areas.   The Nineveh police media official said the houses were made of clay which is why they did not withstand the winds and rain.   He said among the six missing are three children and that it was only an initial toll.   Separately, two people drowned in flood waters in the same town. A source told AKnews that one of the two died after they were swept away by flood water, one of them along with his car. In Erbil city, hundreds of houses were flooded with rising water level as the sewage systems of three neighborhoods failed to carry away the water.   Three power stations in the three neighborhoods had to be shut down due to the floods.   "Water had filled the basements of the power stations where many cables are" said Diyar Baban, the spokesman for the Electricity Ministry. Therefore, they had to shut it down to defer possible electricity shocks. The ministry's teams had to work over night to pump out the water in the basements.   Erbil governor Nawzad Hadi said those affected by the floods in the neighborhoods where the sewage system failed to carry the flood water will be compensated.   According to Hadi, the Peshmarga forces, police and other security force personnel had to be called in to help in severely affected areas of Erbil.   According to the Kurdistan Region's Weather Forecast and Meteorology office, heavy rains dumped some 65 mm of rain in Erbil over the past 24 hours and more is expected to fall. Sulaimaniyah and Duhok recorded 49 and 62 mm respectively.   The Kurdish town of Zakho on the Turkish border was hit hardest by the wave of heavy rains where some 105 mm of water fell in 24 hours.   Writen by Raber Y. Aziz Rezan Ahmed, Khudr Khallat, Fryad Mohammed, and Dawan Hadi contributed to this story Ka/AKnews 23/04/2011 14:46

ڕێكخراوی پەیامنێرانی بێسنوور نیگەرانە لە دۆخی ڕۆژنامەنووسانی هەرێم

هەولێر، 20 نیسان/ئەپریل (ئاكانیوز) – ڕێكخراوی پەیامنێرانی بێسنوور لە ڕاگەیەنراوێكدا كە لە ماڵپەڕی خۆیدا بڵاوی كردوەتەوە نیگەرانیی خۆی بۆ دۆخی ڕۆژنامەنووسان لە هەرێمی كوردستان دەربڕیوە و داوا لە دەسەڵاتداران دەكات دەست بۆ توندوتیژی نەبەن لەبەرامبەریاندا.

ڕاگەیەنراوەكەی رێكخراوی پەیامێرانی بێسنوور لە كاتێكدا دێت كە خۆپێشاندانەكان لە سلێمان لە چەند ڕۆژی ڕابردوو توندوتیژیی بەخۆوە بینی و زیاتر لە 200 كەس لە سێ ڕۆژی ڕابردوو بریندار بوونە و ڕۆژنامەنووسانیش كە خەریكی روومالكردنی ڕووداوەكان بوونە كەوتوونەتە بەر ڕووبەڕووبوونەوەی هێزەكانی ئاسایش.

ئەمە سێیەمین ڕاگەیەنراوی ئەو ڕێكخراوەیە لە ماوەی 20 ڕۆژی ڕابردوو كە لەبارەی دۆخی رۆژنامەنووسانی هەرێم بڵاوی دەكاتەوە.

لە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە "ڕێكخراوی پەیامنێرانی بێسنوور سەركۆنەی ئەو هەموو دۆخانەی هێرشكردنە سەر ڕۆژنامەوانان دەكات لە كاتێكدا ئەوان خەریكی روومالكردنی خۆپێشاندانەكان بوونە لە كەلار، سلێمانی و هەولێر لە چەند ڕۆژی ڕابردوو"

"لە هەندێ دۆخدا فیشەكی زیندوو بەكار هاتووە بۆ تەقەكردن بە شێوەیەكی هەڕەمەكی لە خۆپێشاندەران و ڕۆژنامەنووسان. ئەمە جێی قبولكردن نییە" لە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە.

ئەو ڕێكخراوە هەروەها نیگەرانیی خۆی دەڕبڕیوە لەوەی كە هێزە تەناهییەكانی كوردستان بەشێوەیەكی "سیستمییانە بەدوای ڕۆژنامەوانانەوەن و لە هەندێ دۆخدا دادگەییشیان دەكەن و مەحكومیان دەكەن."

ڕێكخراوەكە ڕای گەیاندووە كە ئەوان داوا لە دەسەڵاتداران دەكەن سەلامەتیی رۆژنامەوانان و مافی كاری ئازادانەیان مسۆگەر بكات.

هەروەها لە ڕاگەیەنراوەكەدا ناوی كۆمەڵێك پەیامنێر و ڕۆژنامەنووس هاتووە كە لە هەولێر لەلایەن هێزە تەناهییەكانەوە لێیان دراوە یان گیراون و براونەتە بنكەی پۆلیس لەنێویشیاندا پەیامنێری ئاژانسی ئەسۆشیەتید پرێسی ئەمەریكایی.

وێڕای ناوهێنانی پەیامێرێكی ڕۆژنامەوی هاووڵاتی كە لە سلێمانی لەلایەن هێزە تەناهییەكانی سەر بە یەكێتی نیشتكانی كوردستان دووچاری توندوتیچی بووەتەوە و گوللەیەك بەر دەستی كەوتووە.

ڕۆژی سێشەم، بەڕێوەبەری كەناڵی ئاسمانیی پەیام فاروق عەلی بە بە ئاژانسی كوردستان بۆدەنگوباس ئاكانیوزی ڕاگەیاند كە دوو دەستە چەكدار لە دژەتیرۆر و ئاسایشی سلێمانی چواردەوری كەناڵەكەیانیان داوە و بەڕێوەبەری ئاسایشیش لەوبارەوە هیچ لێدوانێكی نەدا.

هەر لە سلێمانی پەیامنێری ئاكانیوز كامەران حەمەكەریم لە پێوەندییەكی تەلەفۆنیدا ڕای گەیان لەكاتێكدا سەرقاڵی رووماڵكردنی خۆپێشاندانەكانی زانكۆی سلێمانی بوون، هێزە تەناهییەكان بە غازی فرمێسكڕێژ هێرشیان كرد و ئەوانەیش كە لە ناوچەكەدا بوون بە ڕۆژنامەنووسانیشەوە لە نێو زانكۆی سلێمانیدا گەمارۆ دران.

"لە هەردوو لاوە هێزە تەناهییەكان بۆ بڵاوە پێكردن غازی فرمێسكڕێژیان بە كار هێنا، ئێمەیش وەك تیمی رۆژنامەوانی لەو هەڵمەتەدا بەر كەوتین و توشی سەرسڕمان بووین، لاپتۆپ و كامێراكەم لێ ون بوون و نازانم چییان بەسەر هاتووە" حەمەكەریم وای گوت.

بەپێی ڕێكخراوی بەرگری لە ڕۆژنامەوانان كە بارگاكەی لە نیویۆركە لەەوەتەی ساڵی 2003ەوە 172 ڕۆژنامەنووس لە عێراق كوژراون.

بەڵام بەپێی ڕاپۆرتی 2010ی ڕێكخراوی ڕۆژنامەنووسانی بێسنوور ژمارەی ڕۆژنامەنووسە كوژراوەكان لە عێراق لەوەتەی دەستپێكدرنی شەڕی 2003 بە زیاتر لە 230 كەس دادەنێت كە ئەمەش دەكاتە زیاتر لە ژماری ئەو ڕۆژنامەنووسانەی لە تەواو هەموو شەڕی ڤێتنامدا كە ززز ساڵی خایان زیاترە.

هەر لەو ماوەیەەدا زیاتر لە 93 كارمەندی رۆنامەوانی لە عیچراق ڕفێنراون كە لەو ژمارەیە بە لایەنی كەم 42یان دواتر كوژراون و 14یان هێشتا بزرن.

ڕابەر یونس عزیز

بەڵگەی نهێنیی نوێ: شەڕی عێراق بۆ نەوت بوو

هەولێر، 20 نیسان/ئەپریل (ئاكانیوز) – لە كتێبێكی نوێدا كە شارەزایەكی بواری نەوت نووسیوەیەتی چەندان بەڵگەنامەی نوێ خراوەتە ڕوو كە شەڕی ئەمەریكا لە عێراق تەنیا لە پێناو نەوت بووە و هیچ پێوەندییەكی بە چەكی كۆمەڵكوژ و 11ی سێپپتێمبەرەوە نەبووە.

لە بەڵگەكاندا، هەروەها ئەوەش ئاشكرا كراوە كە كۆمپانیا زەبەلاحەكانی نەوت چەند مانگێك پێش بڕیاری شەڕی عێراق لەگەڵ حكوومەتكەی تۆنی بلێری سەرەك وەزیرانی بەریتانیا كۆبونەتەوە بۆ تاوتوێكردنی ئەو پرسە.

بەپێی بەڵگەكانی كتێبەكە، كە ڕۆژنامەی ئیندیپێندێت ڕاپۆرتێكی لەبارەوە بڵاو كردووەتەوە، و ماڵپەڕی زە دیبەیتیش thedebate.com لێكۆڵینەوەی لەسەر هەمان بابەت كردووە، ئیدارەی بۆش و تۆنی بلێر لە ساڵی 2001، شەش مانگ پێش 11ی سێپتێمبەر بڕیاری شەڕی عێراقی داوە و هۆكاری سەرەكیشی برێتی بووە لە دەستگرتنی ڕۆژئاوا بەسەر نەوتی عێراق.

بڕیاری كردەی سەربازی هیچ پێوەندییەكی بە 11ی سێپتێمەر و شەڕ لە دژی تیرۆر و پشكنینی چەكی كۆمەلكوژ و مافی مرۆڤی عێراقی یان هەر یەك لە فاكتەرەكانی تر كە ئەمەریكا بۆ ئەو شەڕە بە كارێ هێنا، نەبووە.

نووسەری كتێبەكە گرێگ میوتیت توانیویەتی زیاتر لە 1,000 بەڵگەنامەی نهێنی بە دەست بێنێت و كۆیان بكاتەوە بۆ نووسینی كتێبەكەی.

كتێبەكە "سووتەمەنی سەر ئاگر"ی میوتیت ئەوە پێشان دەدات كە لە ساڵانی 2006 و 2007 ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی هەوڵیان داوە پەرلەمانی عێراقی ناچار بكەن یاسایەكی نەوت پەسەند بكات كە كۆنترۆلی نەوت دەخاتە دەستی كۆمپانیا بیانییەكانەوە و دەسەڵاتی پەرلەمان بۆ پێداچوونەوەی ڕێككەوتنەكانی نەوت پووچەڵ دەكاتەوە بەڵام لەو هەوڵانەدا سەركەوتوو نەبوو بەهۆی هەوڵی یەكێتییەكانی بازرگانی و پسپۆرانی نەوت و گرووپە مەزهەبییەكان و لایەنی تری عێراقی لە دژی یاساكە.

بەپێی ماڵپەڕی زە دیبەیت، تەنیا كەسانێك كە سوود لە شەڕی عێراق دەبینن ئەو بژارە دەوڵەمەندەیە كە پاڵپشتیی دارایی هەڵمەتی هەڵبژاردنی بوشیان كرد لەگەڵ كەسانی وەكو بوش كە سەرمایەیەكی زەبەلاحیان لە وەبەرهێنانی كەرتی نەوتدا هەیە.

ئەو ماڵپەڕە هەروەها نووسیویەتی هەر بەهۆی ئەو شەڕەوە، قازانجەكانی كۆمپانیا نەوتییەكان لە ساڵی 2011دا بە ڕێژەی 50% بەر بوونەتەوە، "كە داگیركارییەكە هێشتا هەر دەستیشی پێ نەكردووە".

بەپێی چەند پەرەگرافێك كە لە كتێبە نوێیەكە چەند پەرەگرافێكی لە ماڵپەڕی تایبەت بەو كتێبە بڵاو كراوەتەوە، كۆمپانیای شێل و بی پی بەلایەنی كەم پێنج جار لەگەڵ حكوومەتەكەی تۆنی بلێر كۆبوونەتوە پێش دەستپێكردنی شەڕی عێراق.

هەروەها زە دیبەیت دەنووسێت كە كۆمپانیای هاڵیبێرتۆن بۆ خزمەتگوزاریی نەوتی كە بارەگاكەی لە تێكساسە و پێشتر لەلایەن جێگری پێشووی سەرۆكی ئەمەریكا دیك چینییەوە بەڕێوە دەبرا كۆنتراكتێكی لەلایەن حكوومەتی ئەمەریكاوە پێ دراوە بۆ كاركردن لە عێراقی دوای شەر بە بڕی 900 ملیۆن دۆلار.

هەر بەپێی ئەو بەڵگەنامە نهێنییانەی ئەمەریكا، ئەمەریكا خۆی چەكی كۆكوژی بە عێراق فرۆشت كە دواتر بەوە تاوانباری دەكرد ئەو چەكانەی هەبێت و یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی شەڕی دژی عێراق بوو.

لە لێكۆڵینەوەكانی زە دیبەیتدا هاتووە كە لە ساڵی 1983 دۆناڵد رەمسفیڵد، وەزیری بەرگریی ئەمەریكا، كە یەكێك بوو لە پاڵپشتیكەرە بەهێزەكانی بۆش بۆداگیركردنی عێراق، كۆبوونەوەیەكی نهێنیی لەگەڵ سەدام حوسێن بەناوی حكوومەتی ئەمەریكاوە كردووە و ڕێككەوتوون لەسەر ئەوەی ئەمەریكا چەك بفرۆشێتە عێراق و هەروەها قەرزیشی بۆ ڕێك خستووە تا ئەو چەكانەی پێ بكڕێت.

هەروەها باسی ئەوەش دەكات كە ئەمەریكا لەو شەڕانەدا سوودی ئەوە دەكات كە چەك بەو وڵاتانە دەفرۆشێت.

ئەمەریكا لە كۆی 12,000 لاپەڕەی ڕاپۆرتێكی عێراق لەبارەی ئەستۆپاكی لە چەكی كۆكوژ بۆ نەتەوە یەكگرتووەكانی ئامادە كردبوو، 8,500 لاپەڕەی لاداوە پێش ئەوەی ئەندامانی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بیبینن. تەنیا ئەندامە هەمیشەیییەكان ڕێگەیان پێ دراوە هەر هەمووی ببینن، بەپێی زە دیبەیت.

هەروەها ئەوەشی دەخاتە سەر كە ئەمەریكا پاڵپشتیی ئەندامانی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵتیی بەپارە بەدەست هێناوە بەوەی پشكێكیان لە تاڵانی شەڕ پێشكێش بكات. لەلایەكی تریش ئەندامە هەمیشەییەكانی ئەنجوومەنەكە پشكی هەمیشەییان بۆ مسۆگەر كراوە لە قازانجەكانی نەوتی عێراق بە مەرجێك كە بێدەنگ بن لە ئاست ڕاگەیاندنی شەڕ.

ڕابەر یونس عزیز

Kurds oppose dissolution of court that sentenced Saddam Hussein to death

Erbil, April 18 (AKnews) - Kurds in the Iraqi parliament are opposing the dissolution of a high tribunal, that tried many officials of the former Iraqi regime, as the Iraqi government's is preparing a bill to end its operation. The Supreme Criminal Court of Iraq tried and sentenced to death the former dictator Saddam Hussein, his notorious cousin Ali Hasan Majid "Chemical Ali" and several other officials. The court also ruled a chemical attack on the Kurdish town of Halabja in 1988 by the Iraqi forces as genocide. The Council of Ministers has prepared a bill that puts an end to the operation of the court, a move seen by the Kurds as politicized. The bill is yet to be submitted to parliament. Earlier, a high-ranking judiciary source told AKnews that the government had decided to end the court in June. "We think that the court must continue." says Moayyed Tayyib, head of the Kurdish Blocs Coalition (KBC) in the Iraqi parliament, "because there are many who have committed crimes against humanity and need to be tried" The court was set up as an independent body to try former Baath regime leaders and officials accused of committing crimes against humanity, genocide, and war crimes. "The continuation or dissolution of this court the related to the judiciary in Iraq, they need to decide about it." the Kurdish MP said, "we believe that the continuation of this court is necessary" "We find it a legal court whose decisions are very much independent" he said. "The bill is contradictory to the Iraqi constitution's article 134 which provides for the continuation of the court until it accomplishes its works" said Abdurrahman Zebari, a chief prosecutor in the court for the 1991 uprisings case. "There are still many cases that the court has not held hearings about" said Zebari calling on the Kurdish MPs in Baghdad to stalls attempts to dissolve the court. The court is yet to deliver ruling about  the Anfal Campaign which has been recognized by the International Criminal Court in The Hague ad genocide. the Kurds want the court to recognize Anfal as genocide as well. Anfal or Anfal Operation was a campaign against the Kurdish people of northern Iraq (Kurdistan region) led by the Iraqi regime of Saddam Hussein and headed by his cousin Ali Hassan al-Majid, infamous as "Chemical Ali" after the gas attack on the Kurdish-populated district of Halabja, which claimed the lives of around 5000 Kurds and more than 10000 were injured. Anfal was  officially conducted between January 22 and September 6, 1988, and according to the unofficial figures, as many as 182,000 people were killed in the campaign. The mass killings of 1991 uprisings is another case that the Kurds seek to prosecute the former officials accused of being responsible. After the 1991 gulf war, the Iraqi people rose against the former dictator's regime in an attempt to topple him, however, the Iraqi government clamped down on them in particular the Kurds and the Shias in southern Iraq, subsequently leading to a massive exodus of more than a million Kurds to the Iranian and Turkish borders. The Iraqi forces killed thousands of the Kurdish people who were fleeing their homes. Reported by Rebin Hasan, edited by Raber Y. Aziz (AKnews) Monday, April 18th 2011 1:35 PM